दीर्घकाळ वापरासाठी स्टील ग्रेट ब्रिजची देखभाल टिप्स
इस्पात जाळी पुलांसाठी विशिष्ट दगडीकरण प्रतिबंध रणनीती
विद्युतरासायनिक संरक्षण आणि बहु-थर कोटिंग प्रणाली
प्रतिगामी संरक्षण पद्धतींद्वारे स्टील जाळीच्या पुलांचे दगडीकरणापासून संरक्षण केले जाऊ शकते, जसे की बलिदानी अॅनोड किंवा आरोपित प्रवाह प्रणाली. या तंत्रज्ञानामुळे मूलतः पूलरचना एक कॅथोडमध्ये रूपांतरित होते ज्यामुळे गॅल्व्हॅनिक दगडीकरणाच्या समस्या थांबतात, विशेषतः महत्त्वाचे जेव्हा पूल मीठाच्या पाण्याच्या जवळ असतात जेथे क्लोराइड्स भंगाचा वेग वाढवतात. जेव्हा यामध्ये अनेक स्तरांच्या लेपांचा समावेश केला जातो, तेव्हा ही पद्धत अधिक प्रभावी होते. झिंक युक्त प्रायमर दुय्यम स्तरावर दगडीकरणाविरुद्ध संरक्षण पुरवतात, तर एपॉक्सी लेप पृष्ठभागाला चिकटण्यास मदत करतात आणि रासायनिक पदार्थांशी लढतात. त्यावर, पॉलियुरेथेन फिनिश सूर्यप्रकाशामुळे होणाऱ्या नुकसानापासून आणि वाहतूकीमुळे होणाऱ्या घिसटणापासून संरक्षण करतात. या सर्व स्तरांचे समन्वयाने कार्य करणे पाण्याच्या प्रवेशास रोखते आणि जवळपासच्या कारखान्यांमुळे होणाऱ्या प्रदूषणाला तोंड देते. बहुतेक अभियंते याचे मानतात की योग्यरित्या देखभाल केलेल्या पुलांचे आयुष्य मोठ्या दुरुस्तीची गरज न पडता दोन ते तीन दशके अधिक टिकते.
पर्यावरणीय धोक्यांचे उल्लंघन: बर्फ वितळवणारे मीठ, आर्द्रता आणि रासायनिक संपर्क
इस्क्रॅक लाटांची मीठ, आर्द्रता चक्र आणि आम्लीय किंवा अल्कधर्मी धुवाळे हे स्टील ग्रेट पुलांमध्ये दगडीकरणाचे प्राथमिक कारण आहेत. यावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी समाविष्ट आहे:
- मीठ निष्क्रियीकरण प्रक्रिया : हिवाळ्यातील वादळानंतर 48 तासांच्या आत दाबाखालील पाण्याच्या स्प्रे द्वारे क्लोराइड अवशेष दूर करणे
- वातावरण नियंत्रण : ग्रेटिंग जोडण्या आणि सपोर्ट संपर्कस्थळांवर वाफ-अवरोधक लेप लावणे
- रासायनिक प्रतिकार : pH च्या 2 ते 12 च्या टप्प्यातील टिकाऊपणा दर्शविणाऱ्या पॉलीॲस्पार्टिक वरच्या थरांची निर्दिष्टता, जी शेती वा औद्योगिक धुवाळ्यामुळे होणाऱ्या घसरणास प्रतिकार करतात
अशा संरक्षणाशिवार पुलांमध्ये उच्च आर्द्रतेच्या मार्गांवर भागाच्या हानीचा दर तीनपट अधिक असतो, ज्यामुळे वातावरणानुरूप संरक्षणाच्या थरांची आवश्यकता स्पष्ट होते.
स्टील ग्रेट पुलांसाठी संरचनात्मक अखंडता मूल्यांकन
दृश्य तपासणी आणि नॉन-डिस्ट्रक्टिव्ह टेस्टिंग (NDT) प्रक्रिया
पृष्ठभाग पाहून खड्डे, फुटणे किंवा घिसट झालेले लेप यासारख्या समस्या ओळखता येतात, परंतु खाली लपलेल्या गोष्टींसाठी फक्त दृष्टीपलीकडे काहीतरी आवश्यक असते. तेथे नॉन-डिस्ट्रक्टिव्ह टेस्टिंग (गैर-विनाशक परीक्षण) लागू होते. अल्ट्रासोनिक पद्धती त्रास देणार्या आंतरिक रिक्त जागा आणि स्तरीकरण शोधतात. चुंबकीय कण पद्धती महत्त्वाच्या वेल्डिंग बिंदूंवर थकव्यामुळे होणार्या फुटण्यांचे निराकरण करण्यासाठी उत्तम आहेत. नंतर काही लोक 1993 मध्ये रिटर यांनी लिहिल्यापासून वापरल्या जाणार्या कंपन-आधारित मोडल विश्लेषणाची एक पद्धत आहे. ही पद्धत 92% वेळा स्टिफनेस (कठोरता) संबंधित समस्या अचूकपणे ओळखते. खरोखर महत्त्वाच्या जोडण्यांसह काम करताना, वेल्डच्या गुणवत्तेची तपासणी करण्यासाठी रेडिओग्राफिक टेस्टिंग सुवर्णमानक आहे. 2022 मध्ये कालूप द्वारे प्रकाशित केलेल्या अलीकडील सुरक्षा मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, जास्त वाहतूक असलेल्या पुलांची तपासणी प्रत्येक तीन महिन्यांनी करावी. सर्वोत्तम पद्धत नियमित दृश्य तपासणी आणि किमान दोन वेगवेगळ्या NDT तंत्रांचे संयोजन करणे आहे. ही मिश्र पद्धत त्यांच्या संशोधनानुसार चुकून जाणाऱ्या दोषांमध्ये महत्त्वाची कपात, सुमारे दोन तृतीयांशपर्यंत करू शकते.
जोखीम-आधारित निरीक्षण वेळापत्रक: लोड सायकल्स, हंगामीपणा आणि प्रकरणानंतरच्या ट्रिगर्स
तपासण्यांचे वेळापत्रक खरोखरच केवळ कॅलेंडरवरील तारखा चिन्हांकित करण्यापेक्षा मैदानात खरोखर काय घडत आहे यावर आधारित असावे. दररोज 10,000 पेक्षा जास्त ट्रक अॅक्सल्सना सामोरे जाणाऱ्या पुलांचा विचार करा. बर्फ वितळवण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या रस्त्यावरील मीठामुळे त्वरित दगड होत असल्याने हिवाळ्यात यांची दर दुसऱ्या महिन्याला तपासणी करणे गरजेचे असते. मोठ्या भूकंपानंतर, मोठ्या पुरानंतर किंवा वाहनांचे रचनात्मक धक्के बसल्यानंतर, किती ताण आणि हालचाल झाली आहे याचे मोजमाप लगेच करणे अत्यंत आवश्यक बनते. आम्ही गेल्या वर्षी ड्युरनच्या संशोधनानुसार या गोष्टींवर गांभीर्याने चाचण्याही केल्या आहेत. जेव्हा आम्ही ताण निर्माण होणे आणि रचनात्मक वाकणारे बिंदू यासारख्या गोष्टींचे निरीक्षण करणाऱ्या सेन्सर्सकडून येणाऱ्या वास्तविक डेटावर आधारित तपासणीचे वेळापत्रक तयार करतो, तेव्हा अनपेक्षित दुरुस्तीची गरज जवळजवळ 40 टक्क्यांनी कमी होते. तसेच, दीर्घकाळाच्या दृष्टीने दुरुस्ती खर्च 30 टक्क्यांपर्यंत कमी होतो, जर तापमानाच्या परिस्थितीला न बघता नियमित तपासणी निश्चित अंतराने केल्या जात असतील तर.
इस्पात ग्रिड पूलाच्या आयुर्मानाला कमाल करणारे संचालन देखभाल पद्धती
स्वच्छतेचे नियोजन, फास्टनर पुन्हा टॉर्किंग आणि घर्षण बिंदूवर चिकणकाम
नियमित देखभाल काम कालांतराने जमा होणाऱ्या नुकसानापासून बचाव करण्यासाठी फार महत्त्वाचे आहे. दर तीन महिन्यांनी प्रेशर वॉशिंगद्वारे इस्पात ग्रिड पुलांवर चिकटलेले कष्टकारी मीठ आणि कारखान्यातील घाण स्वच्छ केली जाते, ज्यामुळे पृष्ठभागावर लहान लहान खड्डे तयार होणे टाळले जाते. महिन्याला एकदा बोल्ट तपासून घट्ट करणे कंपनांमुळे त्यांचे ढिले पडणे टाळते, ज्यामुळे संधी मजबूत राहतात आणि सर्व काही योग्यरित्या रेषेत राहते. संयुक्त भागांनाही विशेष लक्ष देणे आवश्यक आहे. वार्षिक दोनदा कबड्या आणि बेअरिंग्सवर उच्च तापमान चिकणकाम लावल्याने घर्षणामुळे होणारा घसरणीचा नुकसान कमी होतो आणि तापमान वाढल्यावर भाग जम्म होणे टाळले जाते. ह्या संपूर्ण देखभाल योजनेचे पालन केल्यास बहुतेक उपकरणांचे आयुर्मान सामान्यापेक्षा 30 ते 40% ने वाढते. फक्त नियमितपणे चिकणकाम लावल्याने बहुतेक प्रकरणांमध्ये मोठ्या दुरुस्त्या 8 ते 10 वर्षांसाठी टाळता येतात.
सतत स्टील ग्रेट पुलाच्या देखभालीद्वारे आयुष्यकाळ खर्च अनुकूलन
स्टील ग्रेट पुलांची सक्रिय आणि सतत देखभाल त्यांना खर्च केंद्रापासून दीर्घकालीन मूल्य मालमत्तेमध्ये रूपांतरित करते. प्रतिक्रियात्मक धोरणांमुळे एकत्रित खर्च सामान्यतः मूळ बांधकाम गुंतवणुकीच्या चौपट इतका होतो (उद्योग विश्लेषण २०२५). त्याउलट, अनुशासित आयुष्यकाळ दृष्टिकोन ठराविक आर्थिक परतावा देतो:
- अंदाजे देखभाल वेळापत्रक आपत्कालीन दुरुस्ती ५५% ने कमी करते
- ५० वर्षांहून अधिक काळ विश्वासार्ह सेवा देण्यासाठी सामग्री आणि प्रणाली अनुकूलन
- किमान वाहतूक अडथळा प्रतिवर्षी प्रादेशिक आर्थिक प्रभावात अंदाजे ७४०,००० डॉलर्सची बचत करतो
नियमित तपासणी आणि योग्य संक्षारण नियंत्रण दुर्लक्ष करण्यापेक्षा कालांतराने खर्चात खूप बचत करते, जोपर्यंत दुरुस्तीची गरज भासत नाही. योग्य पद्धतीने केल्यास 30 ते 60 टक्के बचत होऊ शकते. आणि ज्यांना पुढच्या काळाचा विचार करायचा आहे त्यांच्यासाठी हे आर्थिकदृष्ट्या का इतके फायदेशीर आहे ते खालीलप्रमाणे आहे. एखादी समस्या निर्माण होण्यापूर्वी तिच्या दुरुस्तीवर खर्च केलेल्या प्रत्येक रुपयामागे, महागड्या दुरुस्ती किंवा बदलाच्या वेळी तीन ते पाच रुपयांची बचत होते. यामागील कारण म्हणजे तीन मुख्य बाबींचा एकत्रितपणे विचार करणारी संतुलित पद्धत. पहिली गोष्ट म्हणजे पहिल्या दिवसापासून चांगली सामग्री योग्यरित्या स्थापित करणे. नंतर असे ठरवणे की देखभाल किती वेळा करावी लागेल हे खरोखर काय गरजेचे आहे यावर आधारित असावे, काही सामान्य वेळापत्रकानुसार नव्हे. शेवटी, हुशार मालक याचा अंदाज घालण्याऐवजी की कधी काही फेल होईल, वास्तविक डेटाचा वापर करून आधीच अंदाज घेतात की संरचनांना मोठी कामे किंवा बदल गरजेचे आहेत का. ही संपूर्ण पद्धत इमारतींना वर्षानुवर्षे चांगले काम करत ठेवते आणि दीर्घकाळात खूप खर्च होण्यापासून वाचवते.